ความเป็นมาโครงการ

โครงการนำร่องศูนย์พัฒนาครอบครัวรูปแบบใหม่

ในฐานะศูนย์กลางการให้บริการและความช่วยเหลือระดับชุมชนในประเทศไทย

สนับสนุนโครงการโดย UNICEF โดยความร่วมมือของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

ภูมิหลัง

ครอบครัวเป็นสถาบันหลักของสังคมไทย ซึ่งทำหน้าที่ส่งเสริมการพัฒนาและให้การ      คุ้มครองแก่สมาชิกในครอบครัว การที่ครอบครัวจะสามารถทำหน้าที่ซึ่งมีความสำคัญเช่นนี้ได้ สมาชิกในครอบครัวทุกคนจะต้องให้ความรัก การดูแลเอาใจใส่ ความเคารพ และความเข้าใจซึ่งกันและกัน เพื่อให้เกิดความมั่นคงและสัมพันธภาพที่แน่นแฟ้นของสมาชิกในครอบครัว

ครอบครัวเป็นสถาบันที่ประกอบไปด้วยกลุ่มคนที่มาอาศัยอยู่ร่วมกัน มีสัมพันธภาพหรือ      ปฏิสัมพันธ์ต่อกันซึ่งเป็นเหตุให้เกิดสถานการณ์ของแต่ละครอบครัวแตกต่างกันไป ความสัมพันธ์ของสมาชิกเหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอไปตามกาลเวลา เป็นเหตุให้ครอบครัวไม่สามารถรักษาสภาพความสัมพันธ์ที่ดีไว้ได้อยู่เสมอ นอกจากนี้ ปัจจัยอื่นๆ เช่น วิถีชีวิตที่เปลี่ยนไปของสมาชิก   ในครอบครัวหรือการเปลี่ยนแปลงในสังคมล้วนมีผลกระทบทั้งในด้านบวกและด้านลบต่อศักยภาพในการดูแลสมาชิกของสถาบันครอบครัวครอบครัว เมื่อครอบครัวต้องเผชิญกับอุปสรรค หรือวิกฤติใดๆ ก็เป็นหน้าที่ของสมาชิกในครอบครัวและสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ที่จะช่วยให้ครอบครัวกลับมาเข้มแข็งได้อีกครั้ง แต่หากว่าสมาชิกในครอบครัวและสิ่งแวดล้อมไม่เข้มแข็งพอก็อาจส่งผลให้ครอบครัวต้องเผชิญปัญหาเลวร้ายมากขึ้นจนถึงขั้นหย่าร้างได้ และหากเป็นเช่นที่กล่าวมานี้ ครอบครัว        ก็ไม่อาจทำหน้าที่ขั้นพื้นฐานในการให้การสนับสนุนและช่วยเหลือสมาชิกในครอบครัวได้อีกและอาจจะกลายเป็นปัจจัยที่ก่อให้เกิดผลเสียต่อสมาชิกในครอบครัวด้วย เนื่องจากโดยมากเมื่อ   ครอบครัวต้องเผชิญปัญหา สมาชิกในครอบครัวที่อ่อนแอที่สุดก็จะได้รับผลกระทบมากที่สุด เช่น ต้องประสบปัญหาความรุนแรงในครอบครัว การทำร้ายเด็ก การทอดทิ้ง และแสวงหาประโยชน์จากเด็ก เป็นต้น

รัฐบาลไทยตระหนักถึงความสำคัญของสถาบันครอบครัวว่า หากได้รับการส่งเสริม      แล้วจะสามารถทำหน้าที่ในการดูแลให้สมาชิกในครอบครัวมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี และส่งผลให้สังคมโดยรวมเข้มแข็ง นอกจากนี้ รัฐบาลยอมรับว่าครอบครัวที่เผชิญปัญหาจำเป็นต้องได้รับความช่วยเหลือจากรัฐ เพื่อช่วยให้ก้าวผ่านปัญหาต่างๆ และกลับมาทำหน้าที่ของครอบครัวได้อีกครั้ง

ด้วยเหตุนี้ ในปี 2547 รัฐบาลไทยจึงได้ประกาศนโยบายให้มีการจัดตั้ง “ศูนย์พัฒนาครอบครัว” ขึ้นในระดับชุมชนเพื่อให้คำปรึกษาและบริการต่างๆแก่สมาชิกในครอบครัว รวมถึงการวางแผนครอบครัวและบริการด้านสุขภาพอื่นๆ นอกจากนี้จะให้ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน   ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานกลางในการติดตาม เฝ้าระวัง ป้องกัน และให้ความช่วยเหลือเมื่อเกิดปัญหาครอบครัวขึ้น โดยที่คณะทำงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนจะประกอบไปด้วยผู้แทนจากองค์กรต่างๆ  ชุมชน และเครือข่ายครอบครัว โดยทำงานภายใต้การกำกับดูแลและการสนับสนุนขององค์การบริหารส่วนตำบลทั้งในด้านวิชาการและการเงิน ทั้งนี้ รัฐบาลตั้งเป้าหมายว่าจะขยายการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ทั่วประเทศภายใน 5 ปี ซึ่งปัจจุบันมีการจัดตั้ง ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนไปแล้วกว่า 3,000 แห่ง

วัตถุประสงค์หลักอีกประการของการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน คือการประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในชุมชนเพื่อพัฒนาและส่งเสริมความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัว และเปิดโอกาสให้ชุมชนได้มีส่วนดูแลและพัฒนาสถาบันครอบครัวให้ยั่งยืน โดยในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนที่จัดตั้งแล้วทั่วประเทศได้จัดกิจกรรมขึ้นอย่างหลากหลายเพื่อรณรงค์และสร้างความตระหนักให้แก่ชุมชนในเรื่องที่เกี่ยวกับครอบครัว ทั้งในเชิงป้องกันและด้านการให้ความช่วยเหลือเมื่อครอบครัวต้องเผชิญปัญหาไม่ว่าจะเป็นความรุนแรงในครอบครัว การใช้ยาเสพติดและแอลกอฮอร์ รวมถึงการทอดทิ้งเด็กและผู้สูงอายุ

วิสัยทัศน์

จากประสบการณ์ในการจัดตั้งและส่งเสริมการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัว       ในชุมชนและจากการพิจารณาและประเมินบทบาทการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวใน  ชุมชนในการแก้ไขปัญหาสังคม ปัญหาครอบครัวและสถานการณ์การคุ้มครองเด็ก พบว่ามีความเป็นไปได้อย่างยิ่งที่จะมีการปรับรูปแบบของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนให้เป็นศูนย์กลางการให้บริการและความช่วยเหลือระดับชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมในประเทศไทย

นอกจากนี้จากการพิจารณารูปแบบการจัดตั้ง โครงสร้างองค์กรและการจัดการของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนที่มีอยู่ในปัจจุบันพบว่าได้ดำเนินการเต็มศักยภาพตามที่กำหนดไว้แล้วซึ่งอาจส่งผลให้มีศักยภาพในการดำเนินการเพื่อแก้ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับครอบครัวหรือสมาชิก    ในครอบครัวได้อย่างจำกัด ด้วยเหตุนี้จึงจำเป็นต้องวางแนวคิดและแผนการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ขึ้น เพื่อให้สามารถผลักดันให้ศูนย์ฯ มีการดำเนินการที่ก้าวหน้าและตอบสนองต่อปัญหาที่ซับซ้อนมากยิ่งขึ้นได้มากกว่าศูนย์รูปแบบเดิม โดยศูนย์พัฒนาครอบครัว   ในชุมชนรูปแบบใหม่ที่จะพัฒนาขึ้นนี้จะจัดตั้งขึ้นโดยยังคงรักษาจุดแข็งของเครือข่ายชุมชนไว้และผนวกการดำเนินงานของผู้เชี่ยวชาญที่จะจัดหาบริการและความช่วยเหลือให้ครอบครัวเพิ่มขึ้น   การผสานการดำเนินงานทั้งสองส่วนนี้เข้าด้วยกันเป็นแนวทางการดำเนินงานที่เน้นความร่วมมือของชุมชนที่มีประสิทธิภาพ     มีระบบที่ชัดเจนต่อการตอบสนองต่อปัญหามากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ยังทำหน้าที่เป็น “หน่วยงานเชื่อมโยงพิเศษ” ที่จะเชื่อมโยงผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือไปยังบริการที่มีอยู่นอกชุมชนด้วย

การดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ซึ่งประสานเครือข่ายชุมชนและการดำเนินงานอย่างเป็นรูปแบบของผู้เชี่ยวชาญทำให้แน่ใจได้ว่าจะมีการช่วยเหลือและการสนับสนุนขั้นพื้นฐานแก่ครอบครัวและเพื่อการคุ้มครองเด็กแม้แต่ในตำบลซึ่งมีบริการเหล่านี้ไม่ทั่วถึง นอกจากนี้ยังแน่ใจได้ว่าบริการหรือความช่วยเหลือที่จัดให้นี้เป็นไปตามมาตรฐานโดยการดูแลของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ซึ่งจะทำให้ชุมชนมีศักยภาพและระดับความเข้าใจและสามารถแก้ปัญหาครอบครัวและให้การคุ้มครองเด็กได้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้นการทำงานของผู้เชี่ยวชาญของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ยังครอบคลุมไปถึงการให้ข้อเสนอแนะและกระตุ้นให้ชุมชนและเครือข่ายของชุมชนร่วมป้องกันและแก้ไขปัญหาสังคมต่างๆ อย่างมีทิศทาง เพื่อหลีกเลี่ยงความล่มสลายของชุมชนและสถาบันครอบครัว

โดยสรุปแล้ว  อาจกล่าวได้ว่าการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ก่อให้เกิดการจัดหาบริการและความช่วยเหลือเพื่อการคุ้มครองเด็กและประชาชนในชุมชน และตอบสนองต่อการแก้ไขปัญหาครอบครัว (ทั้งนี้ อาจขยายการดำเนินงานต่อไปในอนาคต) รวมทั้งมีการ       ติดตามการให้บริการและความช่วยเหลือเพื่อให้แน่ใจว่าผู้รับบริการสามารถเข้าถึงบริการและความช่วยเหลือที่ต้องการได้ทั้งในและนอกเขตตำบล

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.                              มีศูนย์การดำเนินการที่มีรูปแบบที่ชัดเจน สำหรับการพัฒนาและการเรียนรู้ของครอบครัวในระดับชุมชน

2.                              มีการจัดตั้งเครือข่ายชุมชนและเครือข่ายครอบครัวเพื่อสร้างความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัว และเพื่อป้องกันการทำร้ายเด็กและความรุนแรงในครอบครัว

3.                              มีระบบเฝ้าระวังเพื่อครอบครัวและการคุ้มครองเด็ก มีการเก็บข้อมูลครอบครัว ซึ่งจะนำมาวิเคราะห์อย่างมีระบบ เพื่อศึกษาแนวโน้มและการเปลี่ยนแปลงใดๆที่มีผลให้เกิดปัญหาครอบครัวหรือปัญหาต่อสมาชิกในครอบครัว

4.                              มีการพัฒนายุทธศาสตร์การป้องกันปัญหาครอบครัว การทำร้ายเด็ก การทอดทิ้งและแสวงหาประโยชน์จากเด็กและนำยุทธศาสตร์ดังกล่าวไปปฏิบัติ นอกจากนี้มีการจัดกิจกรรมและการรณรงค์เรื่องการคุ้มครองเด็กและส่งเสริมศักยภาพของครอบครัวอย่างมีทิศทาง และมีการสร้างความตระหนักในชุมชนในเรื่องต่างๆที่เหมาะสมกับสถานการณ์ในชุมชนอย่างชัดเจน

5.                              มีการพัฒนายุทธศาสตร์การป้องกันระดับกลาง พร้อมนำไปปฏิบัติ โดยการจัดหา การส่งเสริมหรือการช่วยเหลือขั้นต้นแก่ครอบครัวหรือกลุ่มเสี่ยง

6.                              ครอบครัวหรือสมาชิกในครอบครัวที่ประสบปัญหาได้รับการสนับสนุน และได้รับบริการพร้อมความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

7.                              มีบริการจัดการทางสังคมสำหรับครอบครัวและการคุ้มครองเด็กในระดับตำบลที่จะทำหน้าที่ติดตามการจัดบริการทางสังคมและพิจารณาผลที่ผู้รับบริการได้รับ

ผลสัมฤทธิ์

ผลโดยรวมที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการคือการพัฒนากลไกที่เต็มรูปแบบและมีประสิทธิภาพในการส่งเสริมสถาบันครอบครัวและการคุ้มครองเด็กโดยความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญและเครือข่ายชุมชน ซึ่งจะก่อให้เกิดความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัว และความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนในชุมชน

ผู้ที่ได้รับประโยชน์จากโครงการ

1.        ประชาชนทุกคนที่อยู่ในตำบล

2.        เด็ก เยาวชน และคู่สมรสที่มีอายุน้อย

3.        ครอบครัวที่ประสบปัญหา

4.        ผู้หญิงและเด็กที่เป็นกลุ่มเสี่ยง หรือเป็นเหยื่อความรุนแรง การแสวงหาประโยชน์และการทอดทิ้ง

การจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

พันธกิจ

สร้างความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนและการจัดบริการสนับสนุนหรือความช่วยเหลือให้แก่ครอบครัวและสมาชิกในครอบครัวเมื่อเผชิญปัญหา

วัตถุประสงค์

-                   ส่งเสริมเครือข่ายชุมชนและครอบครัวเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัวและป้องกันการทำร้ายเด็กหรือความรุนแรงในครอบครัว

-                   ติดตามและเฝ้าระวังสถานการณ์ในชุมชนและระบุแนวโน้มหรือการเปลี่ยนแปลงที่จะส่งผลให้เกิดปัญหาต่อครอบครัวและปัจเจกบุคคลได้ (ผ่านทางระบบเฝ้าระวังที่จะชี้ให้เห็นครอบครัวหรือเด็กที่เป็นกลุ่มเสี่ยง)

-                   พัฒนายุทธศาสตร์ขั้นต้น (เพื่อการดำเนินการกับประชากรทั้งชุมชน) ร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบลเพื่อป้องกันการเกิดปัญหาครอบครัว  การทำร้ายเด็ก การทอดทิ้งและการหาประโยชน์จากเด็ก

-                   มีส่วนร่วมในการนำยุทธศาสตร์และแผนการป้องกันปัญหาครอบครัวและเด็กขั้นต้นไปสู่การปฏิบัติ ร่วมกับหน่วยงานของรัฐและ NGO  ในระดับตำบล

-                   พัฒนายุทธศาสตร์การป้องกันระดับกลาง (มุ่งดำเนินการกับครอบครัวและปัจเจกบุคคลที่เป็นกลุ่มเสี่ยง) โดยการจัดบริการสนับสนุนขั้นต้นให้แก่ครอบครัว

-                   จัดบริการหรือความช่วยเหลือขั้นพื้นฐานและเฉพาะด้านสำหรับครอบครัวและสมาชิก        ในครอบครัวที่เผชิญปัญหา (เช่น ความรุนแรงในครอบครัว การทำร้าย ทอดทิ้ง และปัญหาทางด้านสัมพันธภาพ เป็นต้น) โดยผู้จัดบริการทางสังคม (case manager) เป็นผู้เชื่อมโยงและจัดหาบริการหรือความช่วยเหลือเฉพาะด้านที่มีอยู่ในระดับจังหวัด

-                   ติดตามผลการจัดบริการและประเมินผลการให้บริการและความช่วยเหลือดังกล่าวต่อผู้รับบริการ

หน้าที่และความรับผิดชอบ

ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่จะดำเนินการจัดกิจกรรมในหลากหลายรูปแบบ โดยจะเป็นหน่วยงานหนึ่งในองค์การบริหารส่วนตำบล ทั้งนี้ศูนย์ฯ จะประกอบด้วยส่วนการให้บริการชุมชนซึ่งจะดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญ และส่วนชุมชนซึ่งเป็นเครือข่ายชุมชน โดยแต่ละส่วนมีความรับผิดชอบที่แตกต่างแต่ยังคงเกี่ยวเนื่องกัน โดยองค์การบริหารส่วนตำบลและกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (โดยเฉพาะสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัด) จะเป็นผู้ให้คำแนะนำเรื่องการให้บริการและการจัดการช่วยเหลือแก่ครอบครัวและสมาชิกในครอบครัว

การดำเนินงานในภาพรวมของศูนย์ฯ จะเป็นหน้าที่ของฝ่ายจัดการ ซึ่งจะเป็นผู้ดำเนินการเพื่อให้แน่ใจว่าศูนย์ฯ ดำเนินการอย่างมีประสิทธิภาพ มีความร่วมมือกันระหว่างส่วนการให้บริการและส่วนเครือข่ายชุมชน และศูนย์ดังกล่าวได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานอื่นๆ

บทบาทและความรับผิดชอบของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่สามารถแบ่งออกได้ ดังนี้

1.      ฝ่ายจัดการ

§       เป็นผู้เชื่อมโยงการทำงานและการบูรณาการระหว่างองค์การบริหารส่วนตำบลและศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

§       เป็นผู้รับผิดชอบการเชื่อมโยงและประสานการทำงานระหว่างส่วนต่างๆ ภายในศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

§       พัฒนาแผนปฏิบัติการ (รวมถึงงบประมาณ กรอบเวลาในการดำเนินงาน และความรับผิดชอบต่างๆ) สำหรับการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ (ทั้งส่วนการให้บริการชุมชน และส่วนเครือข่ายชุมชน)

§       เป็นผู้เสนอข้อคิดเห็นหรือให้คำแนะนำในการกำหนดยุทธศาสตร์/นโยบาย         แก่องค์การบริหารส่วนตำบลในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับครอบครัวและการคุ้มครองเด็ก

§       ดูแลและให้คำแนะนำการดำเนินงานของทั้ง 2 ส่วนงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

§       ให้ข้อเสนอแนะหรือคำแนะนำสำหรับการพัฒนาบริการความช่วยเหลือ และกิจกรรมที่จัดโดยส่วนการให้บริการชุมชนและส่วนเครือข่ายชุมชน

2. ส่วนการให้บริการชุมชน (บริการเฉพาะด้าน)

§       มีส่วนร่วมในการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน

§       รับผิดชอบการทำงานของระบบการเฝ้าระวังเรื่องการคุ้มครองเด็กและครอบครัว

§       มีส่วนร่วมและช่วยประสานการพัฒนายุทธศาสตร์การป้องกันปัญหาครอบครัวและสร้างการคุ้มครองเด็ก (ทั้งขั้นต้นและขั้นกลาง) ร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบล

§       รับผิดชอบการนำยุทธศาสตร์การป้องกันในขั้นกลางไปปฏิบัติ เพื่อคุ้มครองและช่วยเหลือกลุ่มที่เสี่ยงจะเผชิญปัญหา

§       รับผิดชอบการจัดหาบริการหรือความช่วยเหลือขั้นต้นแก่เด็กและครอบครัว

§       บริหารจัดการการช่วยเหลือเด็กที่ถูกทำร้าย ถูกทอดทิ้งหรือหาผลประโยชน์ และรับผิดชอบในการติดตามผล การทำงานและการเชื่อมโยงกับบริการที่มีอยู่ในระดับจังหวัด

§       รับผิดชอบการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ รวมถึง NGO ที่มีส่วนร่วมในการจัดหาบริการและความช่วยเหลือแก่ครอบครัวกลุ่มเสี่ยง และผู้ที่ถูกทำร้าย ทอดทิ้งและถูกแสวงหาประโยชน์

§       ช่วยประสานและให้คำแนะนำการทำงานของส่วนเครือข่ายชุมชนและครอบครัว

3. ส่วนเครือข่ายชุมชน

§       มีส่วนร่วมในการจัดการและการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

§       มีส่วนร่วมในการพัฒนาเครือข่ายครอบครัว

§       ส่งเสริมให้มีการจัดตั้งคณะทำงานและคณะกรรมการระดับชุมชนเพื่อการดำเนินการด้านการคุ้มครองครอบครัวและเด็ก

§       มีส่วนรับผิดชอบในการจัดเก็บข้อมูลของระบบการเฝ้าระวังการคุ้มครองเด็ก ภายใต้การดูแลและการแนะนำของฝ่ายการให้บริการชุมชน

§       มีส่วนร่วมในการพัฒนายุทธศาสตร์ขั้นต้นสำหรับการป้องกันปัญหาครอบครัวและสร้างการคุ้มครองเด็ก

§       มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมใดๆ ภายใต้กรอบยุทธศาสตร์การป้องกันขั้นต้น (การให้ความรู้ การจัดการรณรงค์สร้างความตระหนัก, การจัดกิจกรรมทางสังคม และการจัดตั้งกลไกการส่งต่อให้ความช่วยเหลืออย่างไม่เป็นทางการ เป็นต้น)

§       มีส่วนร่วมในการจัดกิจกรรมเพื่อให้การช่วยเหลือหรือบริการในชุมชนแก่ครอบครัว (กรณีที่มีศักยภาพเพียงพอ) ภายใต้การดูแลของฝ่ายบริการชุมชน

§       มีส่วนร่วมในการประสานงานของเครือข่าย คณะกรรมการ องค์กร และหน่วยงานต่างๆ ที่มีวัตถุประสงค์ในการสร้างความเข้มแข็งของสถาบันครอบครัว และป้องกันหรือลดจำนวนเหตุการณ์การกระทำรุนแรง การทำร้าย การทอดทิ้ง การแสวงหาประโยชน์ และการติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์

โครงสร้างศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่

ฝ่ายจัดการ ประกอบด้วย

§       นายกองค์การบริหารส่วนตำบล

§       ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบล

§       ประธานสภาองค์การบริหารส่วนตำบล

§       เจ้าหน้าที่ฝ่ายสวัสดิการขององค์การบริหารส่วนตำบล

§       ผู้แทนจากฝ่ายเครือข่ายชุมชน 2 ท่าน

§       ผู้จัดบริการทางสังคม

ส่วนการจัดบริการชุมชน

ผู้จัดบริการทางสังคม 1 ท่าน[1] (ด้านการคุ้มครองเด็กและการส่งเสริมครอบครัว)

(การให้บริการเฉพาะด้านอื่นๆนอกจากนี้อาจจะมีการจัดเพิ่มเติมในภายหลัง ตามที่อาจมีการพัฒนาบริการชุมชนด้านอื่นๆ ตามนโยบายของรัฐ)

ส่วนเครือข่ายชุมชน

คณะทำงานส่วนเครือข่ายชุมชนได้รับคัดเลือกโดยชุมชนจากองค์กร หรือเครือข่ายต่างๆที่มีอยู่แล้วในระดับตำบลหรือหมู่บ้าน โดยจะคัดเลือกสมาชิกจำนวน 9 – 15 คน โดยมีสัดส่วนผู้แทนเพศชายและหญิงในสัดส่วนที่ใกล้เคียงกัน คณะทำงานที่ได้รับคัดเลือกควรเป็นผู้แทนของประชากร กลุ่มต่างๆ ในชุมชน เช่น กลุ่มเยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ อาสาสมัคร ผู้นำชุมชน และเครือข่าย       ครอบครัว เป็นต้น

การจัดการ การติดตามผล และการประเมินผล

การกำกับดูแล ให้คำแนะนำ และติดตามผลการดำเนินงานในภาพรวมของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ในช่วงของการทดลองจัดตั้งนี้เป็นความรับผิดชอบของสำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ร่วมกับ UNICEF และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องซึ่งจะสนับสนุนให้เกิดระบบเฝ้าระวังและตอบสนองต่อการคุ้มครองเด็กในภาพรวม อย่างไรก็ตามจะมีการสร้างความร่วมมือร่วมกับกรมการปกครองส่วนท้องถิ่นโดยเร็วที่สุดเพื่อร่วมกันให้ข้อเสนอแนะและความช่วยเหลือที่เพียงพอและเหมาะสมต่อองค์การบริหารส่วนตำบลที่เข้าร่วมโครงการนำร่องนี้ เพื่อให้องค์การบริหารส่วนตำบลสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด และบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ ทั้งนี้จะมีคณะทำงานจากส่วนกลางที่จะคอยติดตามการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ พร้อมประเมินผลกระทบที่ศูนย์ฯ มีต่อชุมชนในภาพรวม

ในด้านการดำเนินการของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ เป็นหน้าที่ขององค์การบริหารส่วนตำบลที่เข้าร่วมโครงการนำร่องและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่จะบริหารจัดการการทำงานและการจัดกิจกรรมต่างๆ รวมทั้งเรื่องการจัดสรรงบประมาณและบุคลากรในการทำงาน โดยองค์การบริหารส่วนตำบลจะเป็น           ผู้กำหนดนโยบายและงบประมาณในการดำเนินงานของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ด้วย

หน่วยงานที่ร่วมในการดำเนินงาน

หน่วยงานที่ร่วมในการดำเนินงานในโครงการนี้มีทั้งที่ร่วมดำเนินการกันโดยตรงและโดยอ้อม ดังนี้

1.        สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

2.        UNICEF และ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง (มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และมหาวิทยาลัยขอนแก่น)

3.        องค์การบริหารส่วนตำบล 16 แห่ง

4.        กรมการปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย

5.        องค์กรเอกชนและชุมชนในตำบลนำร่อง

สรุป

ความร่วมมือและการดำเนินงานอย่างมุ่งมั่นร่วมกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่จะนำไปสู่การพัฒนารูปแบบของระบบการคุ้มครองครอบครัวและเด็กอย่างมีประสิทธิภาพ  ประสบการณ์และบทเรียนที่ได้รับในช่วงการทดลองจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่จะถูกนำมาประเมินผลเพื่อประกอบการตัดสินใจในการส่งเสริมและผลักดันให้เกิดการจัดตั้งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่และระบบเฝ้าระวังและตอบสนองต่อการคุ้มครองเด็กในภาพรวมทั่วประเทศอย่างยั่งยืน

เพื่อที่จะหลีกเลี่ยงปัจจัยเชิงลบที่จะมีผลต่อโครงการและเพื่อให้มั่นใจว่าได้มีการดำเนินการที่จำเป็นอย่างครอบคลุมและมีการช่วยเหลืออย่างเพียงพอต่อศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ จำเป็นต้องให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกหน่วยงานมีส่วนร่วมในการสร้างความยั่งยืนและร่วมผลักดันให้เกิดการขยายศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนรูปแบบใหม่ในการดำเนินการ      ขั้นต่อไป

********************************


[1] มีหน้าที่และความรับผิดชอบและคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ในเอกสารระบุลักษณะงานและหน้าที่ความรับผิดชอบ

Share